فازینگ (Fuzzing): روشی قدرتمند در تست نرم‌افزار و امنیت سایبری

فازینگ (Fuzzing)  یک تکنیک خودکار برای تست نرم‌افزار است که با ارسال داده‌های نامعتبر، غیرمنتظره یا تصادفی به یک برنامه، باعث شناسایی آسیب پذیری‌های امنیتی و باگ‌های نرم‌افزاری میشود. این روش بهطور گسترده در امنیت سایبری، توسعه نرم‌افزار و حتی تست سختافزار استفاده میشود.

انواع فازینگ

1. فازینگ مبتنی بر ورودی  (Input Fuzzing)
   • تست برنامه با ورودی‌های نامعتبر (مثلاً رشته‌های بسیار طولانی، کاراکترهای خاص یا داده‌های باینری تصادفی).
   • مثال: ارسال یک فایل JPEG مخدوش به یک برنامه نمایش عکس برای یافتن نقاط  crash.
2. فازینگ پروتکل  (Protocol Fuzzing)
   • تست پروتکل‌های شبکه (مثل  HTTP، FTP، TCP) با ارسال بسته‌های ناقص یا غیراستاندارد.
   • کاربرد: یافتن آسیب پذیری در سرورهای وب یا دستگاه‌های IoT.
3. فازینگ هوشمند  (Smart Fuzzing)
   • استفاده از آنالیز پویا و ایستا برای تولید ورودی‌های موثرتر (مثلاً با استفاده از ابزارهایی مانند AFL  یا LibFuzzer).
4. فازینگ مبتنی بر رفتار  (Behavioral Fuzzing)
   • بررسی واکنش سیستم به ورودی‌های غیرعادی (مثلاً تست خودروهای خودران در شرایط غیرمنتظره).

کاربردهای فازینگ

• پیدا کردن آسیب‌ پذیری‌های امنیتی (مثل  Buffer Overflow, SQL Injection).
• تست کیفیت نرم‌افزار (QA Testing) پیش از انتشار.
• ارزیابی امنیتی دستگاههای IoT و سیستم‌های نهفته  (Embedded Systems).
• تست مرورگرهای وب و پردازشگرهای فایل (مثل PDF، Word).

ابزارهای معروف فازینگ

• AFL (American Fuzzy Lop) – برای فازینگ مبتنی بر ژنتیک.
• LibFuzzer (گوگل) – برای فازینگ کتابخانه‌های نرم‌‍افزاری.
• Peach Fuzzer – برای تست پروتکل‌های شبکه.
• Boofuzz – ابزار فازینگ برای تست امنیتی شبکه.

چالش‌های فازینگ

• پوشش تست ناکافی (بعضی بخش‌های کد ممکن است تست نشوند).
• زمانبر بودن (تست‌های فازینگ ممکن است ساعت‌ها یا روزها طول بکشند).
• نیاز به تحلیل دستی (بعضی  crashها ممکن است بی‌اهمیت باشند).

نتیجه‌گیری

فازینگ یک روش قدرتمند برای کشف باگ‌ها و آسیب‌پذیری‌هاست که هم در توسعه نرم‌افزار و هم در تست‌های امنیتی کاربرد دارد. با پیشرفت یادگیری ماشین و تکنیک‌های هوشمند، فازینگ روز به روز دقیق‌تر و موثرتر میشود. سازمان‌های امنیتی و توسعه‌ دهندگان نرم‌افزار باید از این تکنیک برای بهبود امنیت محصولات خود استفاده کنند.

منابع:

• OWASP Testing Guide
• کتاب “The Fuzzing Book”  (دانشگاه استنفورد)
• مستندات ابزارهای AFL و LibFuzzer